“Người gác cổng”

“Người gác cổng”

Tôi là Trịnh Nam, ba mươi tám tuổi, từng làm chuyên viên thanh tra của một sở trong tỉnh – công việc không quá nổi bật nhưng đủ để cha mẹ tự hào. Thế nhưng chỉ sau một cuộc họp căng thẳng, hay chính xác hơn, sau vài câu nói thẳng thắn của tôi về việc vốn dự án đội lên bất thường, cuộc đời tôi bước sang một ngã rẽ khác.

Trong cuộc họp đó, tôi trình bày rõ ràng những con số bất hợp lý. Một vị phó giám đốc – người có quan hệ với nhà thầu – khó chịu thấy rõ. Ba ngày sau, tôi nhận quyết định điều xuống làm bảo vệ hợp đồng, thuộc diện “hỗ trợ an ninh tạm thời”. Không ai nói “tạm” là bao lâu.

Từ phòng làm việc có máy lạnh, tôi chuyển ra chòi gác đầu cổng dưới gốc phượng già. Bộ sơ-mi trắng đổi thành đồng phục xanh đã bạc màu. Mỗi sáng, tôi đứng chào những cán bộ đi qua – những người từng gọi tôi bằng tên thân mật. Giờ họ chỉ gật đầu lấy lệ, có người còn tránh ánh mắt.

Nhà cách cơ quan hơn mười cây số, vợ tôi dạy tiểu học, con còn đi học. Tôi không dám nói sự thật với ai, chỉ bảo công việc đổi chút cho nhẹ nhàng hơn. Nhưng đêm nào nằm trong căn phòng tập thể mười hai mét vuông, nghe tiếng quạt kêu đều đều, tôi cũng thấy sống mũi cay.

Đúng lúc ấy, cơ quan xôn xao vì tỉnh sắp có Phó chủ tịch mới – người được đồn là trẻ, có năng lực, học hành bài bản. Lịch thị sát cơ quan tôi được thông báo trước. Mọi người tất bật chuẩn bị. Riêng tôi vẫn đứng ở cổng, như mọi ngày.

Buổi sáng hôm đó trời nhiều mây. Khoảng tám giờ, đoàn xe biển xanh dừng lại trước cổng. Một người đàn ông cao, dáng điềm đạm bước xuống. Khi tôi cúi chào và giơ thẻ để quét, ánh mắt ông dừng lại trên tấm thẻ công tác của tôi, rồi bỗng khựng lại. Ông nhìn tôi bằng ánh mắt vừa bối rối vừa xúc động.

“Anh tên gì?” – giọng ông khàn đi.

“Tôi… Trịnh Nam. Bảo vệ.”

“Trịnh Nam… trường THPT Huỳnh Văn Ngọc, phải không?”

Tôi sững người. Đó là nơi tôi từng dạy hợp đồng nhiều năm trước. Chưa kịp hiểu, ông nói tiếp, giọng nghẹn lại:

“Em là Tùng. Học sinh khóa 2004. Thầy không nhớ em sao?”

Tôi đứng lặng. Tùng ngày xưa là cậu học trò nghèo nhất lớp, hay nhịn ăn sáng, từng suýt nghỉ học vì không có tiền đóng phí. Tôi giúp em được chút gì thì giúp. Không ngờ, hôm nay lại gặp em trong vai trò mới.

Tùng quay sang đoàn cán bộ, hỏi ai đã điều tôi ra đứng cổng, nhưng không ai trả lời. Sau một hồi im lặng nặng nề, Tùng nói rõ ràng: từ ngày hôm đó, tôi được bố trí về làm trưởng phòng hành chính – nhân sự tạm quyền, đồng thời ông sẽ kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ điều chuyển.

Tôi ngỡ ngàng, nhưng Tùng nói rằng đó không phải là ưu ái, mà là sự công bằng ông muốn trả lại cho tôi.

Buổi tối, Tùng mời tôi ăn cơm. Ông đưa cho tôi một tập hồ sơ cũ – báo cáo kiểm toán năm trước có chữ ký của tôi, nhưng đó là chữ ký giả. Năm ấy tôi đang chăm bố bệnh nặng, vắng mặt vài ngày. Họ đã lợi dụng điều đó để đẩy trách nhiệm lên tôi rồi điều tôi xuống.

Tùng nói đã xác minh mọi thứ, và ông sẽ xử lý theo đúng quy định. Tôi nhìn cậu học trò ngày nào, giờ đã là một người đàn ông bản lĩnh, thấy lòng ấm lên lạ thường.

Vài tháng sau, tôi nhận quyết định chính thức làm phó phòng. Người giả chữ ký bị điều tra. Tùng không ưu ái, không thiên vị, mọi thứ đều đúng pháp luật. Nhưng ông vẫn gọi tôi là “thầy Nam”, như một sự tri ân không lời.

Từ chỗ đứng cổng ngày trước, mỗi sáng đi ngang qua, tôi vẫn chào những anh bảo vệ. Tôi hiểu cảm giác bị hạ thấp, hiểu cái lạnh của sự cô đơn khi không ai đứng về phía mình.

Và tôi luôn tự nhắc:

Một điều tử tế nhỏ bé mình gieo nhiều năm trước có thể trở lại vào đúng lúc mình lạc lõng nhất – như một cách đời trả lại sự công bằng.