Bà Tư – Người giữ “sinh nhật tháng” của xóm trọ nghèo

1. Bà cụ xin bánh kẹo ở cuối chợ

Chợ Bến Nghé buổi chiều luôn ồn ào tiếng rao. Trong dòng người tấp nập ấy, hình ảnh quen thuộc suốt nhiều năm là bà Tư – hơn bảy mươi tuổi, dáng người nhỏ thó, tóc bạc cột túm sau gáy. Bà thường chống cây gậy gỗ cũ đến hàng tạp hoá của cô Sáu xin những bịch bánh kẹo gần hết hạn.

— “Sáu ơi, còn cái nào sắp hết hạn bán không được thì cho tui xin.”
— “Trời đất… bà Tư nữa hả? Rồi bà ăn sao hết?”
— “Ăn được nhiêu thì ăn, dư để dành.”

Cô Sáu thở dài nhưng vẫn lấy cho bà vài bịch.
Nhiều người trong chợ nhìn theo, bĩu môi:

— “Già rồi mà còn tham ăn.”
— “Nghèo cũng phải giữ sĩ diện.”
— “Ngày nào cũng xin… chắc về ăn ngấu nghiến.”

Bà Tư chưa từng cãi lại một lời. Bà chỉ cười hiền, gói những bịch bánh vào chiếc khăn cũ rồi khập khễnh đi về phía xóm trọ cuối con hẻm.

Không ai nhìn thấy ánh buồn ẩn trong đôi mắt già nua ấy.

2. Xóm trọ nghèo sau lưng chợ

Cuối hẻm số 48 có dãy trọ ẩm thấp, chật chội. Giữa khoảng sân nhỏ lát xi măng nứt là nơi lũ trẻ trong xóm tụ tập mỗi chiều.

Đứa thì cha mẹ đi phụ hồ cả ngày.
Đứa thì cha bỏ, mẹ gửi tạm phòng trọ nhờ người trông.
Có đứa bán vé số chạy ngang cũng ghé vào chơi.

Tất cả đều bu quanh bà Tư – người trông chúng mà không ai nhờ, nhưng đứa nào cũng thương bà.

— “Sao tóc bà trắng vậy?”
— “Bà có chồng không?”
— “Sao bà hay gom bánh kẹo vậy?”

Bà cười nhẹ:
— “Bà gom cho khẩu phần đặc biệt. Tới ngày rồi tụi bây biết.”

Tụi nhỏ nhìn nhau, mắt sáng lên vì tò mò.

3. “Sinh nhật tháng”

Ngày mùng một hàng tháng, xóm trọ lại náo nhiệt. Bà Tư xếp bánh kẹo xin được cả tháng, bày lên cái bàn gỗ ọp ẹp như một bữa tiệc sinh nhật giản dị.

Lũ trẻ reo lên:
— “Sinh nhật tháng!”
— “Có bánh chuối nè!”

Vì sao gọi vậy?

Bởi đa phần tụi nhỏ… không biết ngày sinh thật của mình.
Giấy tờ thất lạc, cha mẹ không nhớ, có đứa được nhặt ngoài chợ.

Bà Tư bảo:
— “Ai cũng có quyền có sinh nhật. Mình làm chung mỗi tháng cho tiện.”

Không ai biết rằng những bịch bánh bị người ta chê “tham ăn”, “xin hoài”… đều là quà bà để dành cho bọn trẻ.

Tụi nhỏ gọi bà bằng cái tên thân thương: “Bà Sinh Nhật.”

4. Nỗi đau âm thầm

Một chiều, Vy – sinh viên trọ phòng số 3 – mang cơm sang vì thấy bà Tư ho nhiều hơn.

— “Để con đưa bà đi khám.”
— “Thôi, bà già rồi.”
— “Nhưng bà ho cả tháng rồi.”
— “Bà ho vì nhớ người cũ đó con.”

Vy giật mình.
Bà nhìn ra sân, giọng chậm rãi:

— “Là thằng Út của bà. Nó mất hồi bảy tuổi vì cơn sốt. Bữa đó là sinh nhật nó mà bà nghèo quá… không mua nổi cái bánh. Tới lúc dành dụm được thì nó đi rồi.”

Giọng bà run run:
— “Từ đó bà sợ con nít buồn, sợ nó không có sinh nhật…”

Vy chỉ biết lặng người.

5. Tai nạn trưa nắng

Một trưa tháng Tư, bà Tư bị xe chạy ẩu quẹt trúng khi đang băng qua đường. Bà được đưa vào viện.

Lũ trẻ đứng chen ngoài cửa cấp cứu, mặt mũi lo lắng.

— “Bà Tư đâu?”
— “Sao bà ngủ hoài vậy?”

Bé Na khóc nấc:
— “Con chưa khoe điểm mười với bà…”

Bác sĩ bước ra, chỉ lắc đầu.
Nhiều người bật khóc.
Lũ trẻ không hiểu, chỉ gọi hoài tên bà.

6. Lễ tang nhỏ nhưng đầy người

Đám tang đơn sơ nhưng đông nghịt.

Cô Sáu tạp hoá vừa thắp nhang vừa khóc:
— “Tui còn mắng bà tham ăn… ai dè bà xin cho tụi nhỏ…”

Bác bán cá cúi gằm mặt.
Người ta mang theo bánh kẹo đặt cạnh linh cữu.

Tụi trẻ òa khóc:
— “Bà Tư để dành cho tụi con nè…”

Câu nói khiến cả xóm rơi nước mắt.

7. Bí mật trong chiếc túi vải

Vy dọn đồ cho bà, tìm thấy chiếc túi vải cũ. Trong đó có:

• Một cuốn sổ ghi tên từng đứa trẻ
• Dòng ghi chú: “Thích bánh gì – bệnh gì – sợ gì”
• Và phía cuối:
“Lỡ bà đi trước, mong ai đó tiếp tục làm sinh nhật tháng cho tụi nó.”

Kèm theo một hộp bánh quy còn nguyên với tờ giấy dán:
“Sinh nhật tháng sau.”

Vy bật khóc nức nở.

8. Sự thật làm cả chợ sững người

Vy kể câu chuyện lên trang cộng đồng. Người trong chợ áy náy, xót xa.

— “Tui từng đùa ác bả…”
— “Không ngờ bả xin để cho con nít…”
— “Tội nghiệp bả quá…”

Người ta mới hiểu:
Một bà cụ nghèo, bị hiểu lầm cả đời, nhưng trái tim lại đẹp hơn tất cả.

9. Món quà cuối cùng

Ngày đưa tang, lũ trẻ mang những viên kẹo nhỏ đặt lên mộ bà.

— “Bà nhớ nhìn tụi con heng…”
— “Con hứa học giỏi.”
— “Con sẽ chăm tụi nhỏ thay bà.”

Vy đứng nhìn mà nghẹn cả lòng.

10. Sinh nhật tháng – lần đầu thiếu bà

Ngày mùng một tiếp theo, sân trọ im lặng. Nhưng rồi Vy mang cái bàn gỗ của bà ra, bày bánh kẹo.

Người trong chợ cũng góp:

• Bác bán cá đem bánh cam
• Cô Sáu đem cả thùng bánh mới
• Bác xe ôm góp kẹo dừa

Vy nói:
— “Hôm nay mình làm sinh nhật tháng… như bà Tư muốn.”

Lũ nhỏ reo lên.
Tiếng cười tràn ngập khoảng sân, như có bóng dáng bà Tư dõi nhìn.

11. Sự tiếp nối

Ở sân xóm trọ, người ta đóng một tấm bảng nhỏ:

“Sân Nhà Bà Tư – Nơi sinh nhật tháng luôn được tổ chức.”

Ai đi ngang cũng cúi đầu.
Lũ trẻ lớn lên, mỗi năm đều quay về tổ chức lại “sinh nhật tháng”.

Vy sau này thành cô giáo mầm non.
Cô bảo:
— “Chính bà Tư dạy tôi thương trẻ.”

Có những người nghèo vật chất…
nhưng trái tim lại giàu đến mức cả đời người ta mới hiểu được.