Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
CÂU CHUYỆN CON TRÂU NĂM 1990 – MỐI NỢ KHÔNG LỜI SAU 30 NĂM
Làng Đồng Phước những năm đầu 1990 nghèo đến xác xơ. Con đường đất trước cổng nhà tôi mỗi mùa mưa là sình ngập mắt cá, mùa nắng thì bụi mù trời. Ấy vậy mà nhà tôi vẫn được xem là “khá giả” nhất nhì xóm: có cái sân gạch đỏ au, vài sào ruộng màu mỡ, và đặc biệt là một con trâu đực to khỏe như máy cày, cả làng ai nhìn cũng thèm.
Thời đó, trâu không chỉ là tài sản – nó là “cần câu cơm”, là sức kéo của cả gia đình. Nhà nào mất trâu coi như mất nửa cuộc sống.
Cha tôi tốt bụng, cả vùng ai thiếu thóc, thiếu gạo cứ chạy sang cửa bếp là được ông chia ngay, chưa từng lấy một hạt lãi.
1. ĐÊM CON TRÂU CHẾT – NỖI ÁM ẢNH TUỔI 9
Hôm ấy, bà Ba Sửu – hàng xóm sát vách – sang xin mượn trâu để cày mảnh ruộng sau nhà. Bà sống một mình, bệnh tật liên miên, con cái đi làm ăn xa, nhà nghèo đến tội. Cha tôi nghe bà nói mà thương tình:
“Thôi bà cứ dắt mà cày tạm. Đừng ngại.”
Chúng tôi chẳng nghĩ gì nhiều.
Ấy vậy mà nửa đêm, đang ngủ say, cả nhà giật bắn khi nghe tiếng trâu rống dài, nghẹn và đau đớn. Cha bật đèn chạy xuống chuồng, tôi – mới chín tuổi – run cầm cập bám theo.
Cảnh tượng trước mắt khiến tôi lạnh sống lưng:
Con trâu sùi bọt mép, chân run lập cập, rồi đổ vật xuống đất. Mùi thuốc sâu nồng nặc phả vào mũi.
Chỉ mười phút, nó tắt thở.
Cha tôi đứng lặng rất lâu. Đêm ấy, tôi chưa từng thấy ông già đi nhiều đến thế.
2. NGHI NGỜ LAN KHẮP XÓM – NHƯNG CHA TÔI CHỌN IM LẶNG
Sáng hôm sau, tin lan khắp Đồng Phước:
“Đêm qua tao thấy bà Ba Sửu dắt trâu ra đồng…”
“Hình như có ai đứng chờ…”
“Nhà bà ấy nợ nần mà…”
Không ai nói thẳng, nhưng ánh mắt mọi người đều hướng về nhà bà Ba.
Cha tôi chỉ thở dài:
“Nghi ngờ người ta thì được gì. Mất trâu thì nuôi lại.”
Ông nhất quyết không hỏi, không ép, không đòi. Có người bực thay mà bảo ông nhu nhược. Nhưng cha chỉ lặng lẽ chôn con trâu, dọn lại chuồng rồi nói:
“Mình nghèo đi một chút cũng được. Miễn đừng để người khác khổ thêm.”
Tôi không hiểu. Mãi sau lớn lên mới biết: đôi khi người tốt không phải vì họ ngây thơ, mà vì họ chọn lòng nhẹ nhàng.
Nhà tôi bán cái sừng trâu, gom góp mua lại con khác. Cuộc sống trôi đi.
3. 30 NĂM SAU – SỰ THẬT ĐƯỢC NÓI RA TRONG MỘT ĐÁM GIỖ
Tuần trước, trong đám giỗ chú Tư, tôi nghe mấy bà hàng xóm ngồi nói:
“Không biết bà Ba Sửu giờ sống chết ra sao…”
“Chắc chết trong trại giam rồi…”
Tôi giật mình.
Hóa ra, sau năm ấy, bà Ba rời làng. Lên thị xã được ít lâu thì bị bắt: tham gia đường dây lừa đảo đòi nợ thuê, dụ người nghèo cầm cố trâu bò rồi chiếm luôn.
Một bà nói nhỏ:
“Nghe đâu bà ấy khai… hồi ở Đồng Phước từng ‘làm một phi vụ’. Nhưng người bị hại không kiện.”
Bàn trà bỗng im phăng phắc. Ai cũng hiểu câu nói ấy ám chỉ nhà tôi.
Cụ Hai ngồi cạnh thở dài:
“Hồi đó cha mày tốt bụng, không nói, nên bà ấy mới sợ mà bỏ làng. Nhân quả… có chạy cũng không thoát.”
Tôi nghe mà gai sống lưng. Cả ký ức con trâu chết đêm ấy ùa về như một cuộn phim cũ.
4. MÓN NỢ ĐƯỢC TRẢ BẰNG CÁCH KHÔNG AI NGỜ
Không lâu sau chuyện ấy, con trai bà Ba tìm đến nhà tôi. Cậu ta dáng người gầy, mặt mũi lam lũ, hai tay run run đưa cha tôi phong bì dày:
“Mẹ cháu dặn… đừng để mang theo nợ mà xuống dưới.”
Cha tôi mở ra: tiền mới tinh, chắc vài chục triệu.
Ông khép phong bì lại, nhẹ nhàng nhét vào tay cậu ta:
“Tiền trả gì được lòng mình?
Về thắp cho mẹ cây nhang.
Ân nghĩa không tính bằng tiền.”
Cậu thanh niên cúi đầu khóc nức. Còn tôi đứng sau cửa, cảm giác như câu chuyện con trâu chết năm 1990 vừa được khép lại – sau hơn ba mươi năm.
5. BÀI HỌC ĐỂ LẠI – NHẸ MÀ THẤM
Đời người chẳng có cái kết tròn trịa như trên phim. Nhiều chuyện đau như kim châm, nhưng thời gian sẽ tự xếp lại mọi thứ đúng chỗ.
Câu chuyện con trâu chết năm ấy dạy tôi một điều đơn giản mà sâu sắc:
Có những ân oán không cần tra cho ra ngọn ngành.
Không cần la lối, không cần đòi lại.
Thời gian tự biết cách trả.
Và đôi khi, điều tốt nhất ta có thể làm cho chính mình… là để lòng nhẹ đi.
